Jean Oosthuizen is ’n bekende Suid-Afrikaanse joernalis en skrywer met ’n ryk loopbaan in die druk- en uitsaaimedia, veral in Afrikaanse nuus en opinie. Hy het grootgeword in die Vrystaat en het sy joernalistieke opleiding deur praktiese werk by koerante en later by opleiding aan ’n tegnikon ontvang, waar hy deel was van die vroeë joernalistiekklasse wat praktiese opleiding geïntegreer met redaksionele werk.
Hy het sy professionele loopbaan begin by plaaslike koerante en is later deel van die politieke redaksies van Afrikaanse dagblaaie, waar hy ook as parlementêre verslaggewer diens gedoen het tydens ’n tydperk van intense politisering in Suid-Afrika. Hy het groot stories oor Suid-Afrikaanse politiek en historiese gebeure gedek, insluitend periode rondom die Nasionale Party, bespreek van PW Botha en FW de Klerk se era ten spyte van Nelson Mandela se presidentskap, en ander sleutelmomente in die land se politieke geskiedenis.
Later het hy by die SAUK (Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie) as politieke korrespondent gewerk en tenslotte as nuusredakteur van die NG Kerk se amptelike koerant Kerkbode. Hierdie laaste pos was nie sonder kontroversie nie: hy is in 2013 geskors en het uit sy pos bedank nadat ’n reeks debatprogramme en “Kletskerk”-forum-inisiatiewe by Kerkbode omstrede reaksie uitgelok het.
Na sy tyd by Kerkbode, het hy voortgegaan as vryskutjoernalis, skryf artikels vir verskeie publikasies soos LitNet, Netwerk24, en ander, en het hy die RSG-radioprogram “Uit ’n ander hoek” aangebied — ’n gewilde program waarin hy sake van godsdiens, kultuur en samelewing vanuit nuwe perspektiewe bespreek het.
Jean se werk staan bekend vir sy kritiese en analitiese benadering, veral ten opsigte van Suid-Afrikaanse kerksake, politiek en samelewingsvraagstukke.
Publikasies
In Die opkoms en ondergang van die NG Kerk (Penguin Random House SA, 2018) lewer die joernalis en skrywer Jean Oosthuizen ’n onverbloemde, kritiese ontleding van die Nederduitse Gereformeerde Kerk se geskiedenis en rol in Suid-Afrika. Die boek is nie ’n teologiese handboek nie, maar ’n ondersoekende narratief wat wys hoe ’n kerk wat eens enorme invloed gehad het, stadigaan sy morele gesag en relevansie verloor het.
’n Kerk gebou saam met politieke mag
Oosthuizen voer aan dat die NG Kerk se opkoms nou verweef was met politieke mag. Van die koloniale era tot diep in die twintigste eeu het die kerk ’n sentrale rol gespeel in die vorming van Afrikaner-identiteit. Hierdie nabyheid aan die staat het die kerk invloed en aansien besorg, maar ook ’n gevaarlike afhanklikheid geskep.
Volgens die boek het hierdie verhouding ’n hoogtepunt bereik tydens apartheid, toe die NG Kerk nie net stilgebly het nie, maar aktief probeer het om rasseskeiding teologies te regverdig. Hierdie keuse, argumenteer Oosthuizen, het die kerk se geloofwaardigheid op ’n fundamentele vlak ondermyn.
Apartheid as morele breekpunt
Een van die sentrale temas van die boek is hoe apartheid die NG Kerk se grootste morele mislukking geword het. Deur Bybelinterpretasies te gebruik om onreg te verdedig, het die kerk volgens Oosthuizen sy profetiese stem verloor. Ná 1994, toe die politieke landskap verander het, het die kerk gesukkel om rekenskap te gee en betekenisvol te hervorm.
Die boek wys hoe hierdie onvermoë om volledig skuld te erken en diepgaande verandering te omarm, gelei het tot ’n toenemende vervreemding van lidmate — veral jonger geslagte.
Interne konflik en ’n kultuur van beheer
Oosthuizen beskryf die NG Kerk as ’n instelling wat oor dekades heen ’n kultuur van beheer en stilte ontwikkel het. Kritiese stemme is dikwels gemarginaliseer, en oop debat oor sensitiewe kwessies soos geslag, seksualiteit en gesag is ontmoedig.
Hierdie patroon het volgens hom voortgeduur tot in die een-en-twintigste eeu, waar interne konflik oor onder meer LGBTQ+-lidmate, vroue in leierskap en teologiese diversiteit die kerk verder verdeel het.
’n Persoonlike blik van binne
Wat die boek besonders maak, is Oosthuizen se persoonlike betrokkenheid. As voormalige nuusredakteur van Kerkbode skryf hy nie van buite af nie, maar as iemand wat die instellingskultuur van binne beleef het. Sy eie skorsing en uiteindelike bedanking dien as ’n illustrasie van hoe moeilik dit vir die kerk is om kritiese gesprek toe te laat.
Hierdie ervarings gee die boek ’n joernalistieke eerlikheid: dit is gelyktydig ’n historiese oorsig en ’n persoonlike getuienis.
Die “ondergang”: verlies aan relevansie
Die “ondergang” waarna die titel verwys, beteken nie noodwendig dat die NG Kerk sal verdwyn nie, maar dat dit sy kulturele en morele sentraliteit verloor het. Oosthuizen wys op dalende lidmaattalle, interne verdeeldheid en ’n groeiende wantroue teenoor institusionele godsdiens.
Volgens hom lê die kernprobleem daarin dat die kerk te lank gefokus het op selfbehoud eerder as selfondersoek.
Waarom die boek saak maak
Die opkoms en ondergang van die NG Kerk is belangrik omdat dit vrae stel wat verder strek as een denominasie. Dit dwing lesers om te vra hoe geloof, mag en moraliteit met mekaar verweef raak — en wat gebeur wanneer ’n geloofsgemeenskap sy kritiese self verloor.
Of ’n mens met Oosthuizen saamstem of nie, die boek bied ’n noodsaaklike gesprek oor verantwoordbaarheid, geskiedenis en die prys van stilbly.
Het Saamgewerk Met
